''Zo ontzettend trots!''

Als medewerkers van Innovatie Veenkoloniën zijn we erg nieuwsgierig hoe een boer omgaat met burgers, media, regelgeving en wetten. We gaan in gesprek met Luit en Anita Veenhuizen, melkveehouders met 140 melkkoeien, 75 stuks jongvee en 80 hectare grond in Musselkanaal.


Het is woensdagmiddag en we schuiven aan tijdens het theedrinken, vlak voordat de koeien gemolken moeten worden en de dochters naar gym gaan. Samen met de dochters en vriendinnetjes praten we over koetjes en kalfjes. Dochter Lisan (9) wil veearts worden en de andere dochter Ilse (6) weet het nog niet. De gezelligheid in huize Veenhuizen is direct te proeven en met een snurkende labrador aan onze voeten vertellen Luit en Anita vol trots over hun bedrijf en hun leven. En terecht dat ze trots zijn!

Vroeger
Het begon allemaal met de overgrootvader van Luit, hij had een pachtbedrijf in Vledderveen en kreeg de kans om in Musselkanaal een boerderij te kopen. Het bedrijf werd overgenomen door de opa van Luit. Na de oorlog sloeg het noodlot toe en brandde de boerderij af. Het huidige boerderij was toen al in bezit en in plaats van herbouw is er toen een schuur bijgebouwd op de huidige locatie. Eind jaren ’70 nam Luits vader de 30 koeien over en eind jaren ’80 ook de akkerbouwtak van 30 ha. De moeder van Luit bracht, later nog 25 hectare in en beiden werkten samen in het bedrijf. Luit: ‘Mijn vader werkte ook nog als politieagent, dat doet hij nu nog. Dit jaar wordt ie 70 en zal het zijn laatste jaar bij het politiekorps zijn. Mijn moeder verzorgde toentertijd de kalveren en als pa weg was nam ze alle taken op zich.’ Luit: ‘In 2006 ben ik met m’n ouders in maatschap gegaan en in 2015 heb ik het bedrijf van mijn ouders overgenomen. Mijn vader heeft meer met akkerbouw. Dat is voor mij niet het geval.’ Anita vult aan: ‘Van huis uit kom ik ook uit een boerengezin uit de Veenkoloniën, mijn ouders hebben nog steeds een akkerbouwbedrijf.’

Samen werken en samen leven: het loopt harstikke mooi!
Luit heeft gestudeerd in Leeuwarden en is afgestudeerd in 2003. Hij vertelt: ‘Daarna ben ik aan de slag gegaan als voorlichter bij (nu) ForFarmers. En dat vond ik prima. Ik twijfelde erg of het wel zinvol was om boer te worden. Ik wist niet of er toekomst in zat, we hadden een relatief kleine melkvee- en akkerbouwtak. Na twee jaar gewerkt te hebben bij ForFarmers wilde ik graag wat dichterbij huis aan de slag en ben ik gaan werken bij Agrifirm. Mijn werkgebied werd Oldambt. Daar kwam voor mij het omslagpunt: op de klei waren allerlei ontwikkelingen gaande, toén begon het bij mij te jeuken en te kriebelen en heb ik besloten de boerderij voor te zetten.’ Anita is afgestudeerd in 2003 aan de agrarische hogeschool in Dronten. Ze werkte drie dagen buiten de deur als vertegenwoordiger bij Subli BV maar vanaf 2016 is ze bij de maatschap ingegaan. Luit: ‘Niet alleen praktisch en kostenbesparing, maar ook erg fijn voor het gezinsleven.’ Ze verzorgt de kalveren en doet dat met liefde. Luit vertelt vol trots: ‘Anita ziet al voordat een kalf wat mankeert, dat er iets aan de hand is, bijvoorbeeld omdat het niet meer drinkt, minder actief is of anders uitkijkt. Ze is daar zó alert op! En ze heeft alle geduld van de wereld met de kalveren; elk kalf krijgt haar volledige aandacht en liefde. Ter vergelijk: ik besteed vijf minuten aandacht aan de verzorging, terwijl Anita zeker een half uur aan dezelfde werkzaamheden besteedt. Tevens verzorgt ze alle administratie binnen het bedrijf en springt ze in waar nodig is.’

Ontwikkeling
Luit gaat verder: ‘In 2007 besloten we samen met mijn ouders een stal te bouwen voor 125 melkkoeien en de veestapel uit te bereiden en afscheid te nemen van de akkerbouwtak. De reden was toch dan ik liever koeien molk dan op de trekker zat.

In 2014 besloten we dat we de stal gingen verlengen om 185 melkkoeien te gaan melken. Het idee hierachter was om de dreigende schommelingen in melkprijs, door de aankomende afschaffing van het quotum, op te vangen door de vaste kosten meer uit te smeren. De stal wilden we vullen met eigen aanwas. Een gesloten systeem is wat ons betreft het beste.’ Anita vult aan: ‘Als je ergens jongvee koopt, weet je eigenlijk niet zo goed wat je in de stal haalt. Sommige problemen kun je pas tegenkomen als je ze gaat melken. Daar hebben we in het verleden nogal wat problemen mee gehad. Als je je eigen aanwas gebruikt, weet je precies wat voor koe je in de stal haalt en hoe het met haar gesteld is.’ Luit: ‘Doorgerekend zouden we dan met eigen aanwas na één tot anderhalf jaar de nieuwe stal vol hebben. In 2008 is het voorste gedeelte van de stal gebouwd en stond de schuur vol met tevreden dames.’

Pijn in het hart
Per april 2015 werd het melkquotum afgeschaft en werd later 2 juli 2015 als referentiedatum genomen voor toekenning van fosfaatrechten. ‘Toen hadden we 153 koeien en 120 stuks jongvee.

Eind 2015 hebben we besloten om het jongvee uit te besteden omdat we ons wilden richten op het verhogen van de melkproductie. Het fosfaat was toen nog middels de gve-regeling gekoppeld aan het aantal koeien en niet aan de melkproductie zoals dat in januari 2018 is ingevoerd. Hierdoor was het interessant om de koeien 3 keer per dag te melken.  In 2016 en ‘17 molken we, drie keer per dag, 180 koeien. In het begin waren de koeien wat onwennig en bij de koeien die al wat verder in lactatie waren lukte het ook wat slechter. Dit is best intensief. Om dit voor elkaar te krijgen kwam er in de middag iemand anders om te melken. Eind 2018 werd echter het fosfaatrecht gekoppeld aan de melkproductie. Inmiddels hadden we een 15% hogere productie dan voorheen en dus meer fosfaat per koe. Voor het jongvee, dat we uit hadden besteed bij de opfokker van jongvee, golden ook de fosfaatrechten. We zijn aan het rekenen geslagen en constateerden dat dit voor ons betekende dat we 30 koeien moesten melken, puur om hem te betalen. Daarom hebben we de keus gemaakt om zelf weer jongvee te houden. Dit scheelt een hoop werk, tijd en energie. Echter, het zwarte randje aan deze beslissing is dat er voor eigen jongvee ruimte moet worden gemaakt. Met pijn in het hart hebben we 30 koeien geselecteerd en op de vrachtwagen gezet. Dit doet zeer, dit was niet de insteek toen we de begroting maakten.’ Anita kijkt pijnlijk: ‘We hadden een goed plan. En daar gingen ze, onze koeien op de vrachtauto. Dat gaat je niet in de koude kleren zitten. Voor de oplettende lezer; we zitten nu weer op het niveau van 2010: 80 stuks jongvee en 140 koeien, alleen dan wel vier en een halve ton lichter... en een lege stal. In plaats van kostprijs verlagend hebben we kostprijs verhogend gewerkt.’

Arbeid
De vader van Luit is elke avond aanwezig tijdens het melken van de koeien. Hij drijft de koeien bij elkaar en maakt de boxen schoon. Daarnaast voert hij alle landwerkzaamheden uit. Luit lacht: ‘Zelf hou ik absoluut niet van trekker rijden, ik ben graag op het land, maar dan niet op de trekker. Daarom komt ook de loonwerker bij ons. Wil je het zelf doen, dan moet je daar je machinepark op aanpassen en dat is weer een fikse investering. Wij grappen altijd dat een loonwerker met personeel komt, maar ook met personeel gaat, haha! Plus als de loonwerker er is, heb ik tijd om bij de koeien te zijn. Daarnaast hebben we een medewerker die vier ochtenden in de week komt helpen. Dit bevalt erg goed! Het hele jaar door hebben we vaak wel een stagiair rondlopen, dus gezelligheid genoeg! We hebben ook een samenwerking met onze buurman, die is akkerbouwer. We ruilen grond iedere vier jaar, in totaal zo’n 20 hectare. Ik ruil vier jaar gras voor twee jaar aardappelen. We hebben op ons bedrijf geen mestoverschot dus ik hoef geen mest naar hem toe te brengen.’

Discussie aangaan
‘Ik heb veel steun aan social media,’ zegt Luit, ‘er zijn veel groepen waar je je hart kan luchten. Constant ligt onze sector onder vuur, op een verjaardag mag ik me eerst gaan verantwoorden als ik vertel dat ik boer ben. Verder volg ik veel discussies op Twitter en mag ik me graag in zaken mengen. Ik ga discussies niet uit de weg, ik ga ze aan. Ik besef wel dat het niet altijd zin heeft, maar het lucht soms wel even op. Bij ons in de buurt is de sfeer gemoedelijk, men is hier open naar boeren toe. Collega’s die ik ken uit een facebookgroep, hebben soms wel veel last; veel gedonder in de buurt. Ik denk dat het met name belangrijk is dat de burger/consument in gaat zien dat het voldoen aan alle wensen en eisen die worden opgelegd, geld kosten en dat dat dus moet worden betaald, dat wij als sector niet kunnen blijven innoveren en aanpassen naar de wensen van iedereen zonder dat daar iets tegenover staat. Die bewustwording is heel belangrijk voor het voortbestaan van de boeren en/of landschapsbeheerders.’ Anita: ‘Waar ik moe van word, is dat het klimaat altijd in één adem genoemd wordt met de melkveesector. Kijk ook eens naar andere sectoren en draag allemaal je steentje bij. Vaak klopt de informatie ook nog niet en zijn veel dingen tegenstrijdig, soms voel ik me bijna bezit van de maatschappij. Vroeger deed je iets goed naar je eigen inzicht en nu ben je alleen maar bezig met hoe anderen het vinden dat en of je het goed doet. Nu lijkt het alsof we alleen maar negaties zijn, maar dat is zeker niet zo, maar we willen graag een realistisch beeld schetsen. Er zijn heel veel leuke dingen; zo zijn er vorig jaar kinderen van een basisschool hier op bezoek geweest samen met een aantal ouders en leerkrachten, toch zo’n 100 man… hartstikke leuk! Op die manier kun je je steentje bijdragen aan het onderwijs en op de bewustwording.’

Toekomst en innovaties
Op onze vraag hoe Luit en Anita de toekomst zien, antwoordt Luit: ‘Hoe we de toekomst zien? Geen flauw idee! Als de melkprijs zo blijft doen we gewoon lekker door.’ Anita nuanceert en legt uit: ‘We willen wel graag ons bedrijf blijven optimaliseren, er zijn altijd dingen die (nog) beter kunnen. Weet je, we hebben de laatste jaren veel geïnvesteerd en de stal is leeg. We vinden het wel prima zo: 140 koeien is prima te handelen, dus we zien wel wat de toekomst brengt. Misschien wel in een ander land.’ Luit: ‘Wel hebben we gerekend voor de inzet van een melkrobot, dit brengt veel gegevens naar de boer en kan prima helpen bij het management van de bedrijfsvoering. De techniek kan in een vroeg stadium bepaalde zaken signaleren die je met het blote oog niet kunt zien. Maar ja, ook daar zit een groot kostenplaatje aan verbonden!’ Anita sluit af met de wijze en cryptische woorden: ‘Begrijp ons goed, we zien alles positief in en zijn ontzettend trots op wat we hebben opgebouwd. Het boer zijn zit ons in hart en nieren en we hopen dit nog heel lang te kunnen blijven doen….

Anita en Luit: heel veel succes!
 

Door: Rieke Grooten & Marjan van Delden