Boereneenvoud en Feierabend

Als medewerker van Innovatie Veenkoloniën ben ik erg nieuwsgierig hoe een boer regelgeving en wetten die op hem afkomen in de praktijk brengt en wat dat allemaal met zich meebrengt. Maar ook hoe de agrarische sector in z’n algemeenheid de dialoog aangaat met de omgeving. Dit zowel met gelijkgezinden als met de ‘gewone’ burger. Om me hiervan een beeld te vormen ga ik de aankomende periode mensen werkzaam in de agrarische sector vragen hoe zij dit doen. Het vierde interview van deze serie is met, Rikus Schepers, de vrolijke vertegenwoordiger van MCV, Mechanisatie Centrum Valthermond.


Carrière
Ooit is Rikus begonnen als leerling monteur personenauto. Voortzetting van de ouderlijke boerderij zat er helaas niet in vanwege ruilverkaveling en mede daardoor geen mogelijkheid meer om te groeien. Hij wilde eigenlijk de bouwsector in, maar dat werd hem afgeraden vanwege de slechte economische vooruitzichten. De keuze voor monteur was daardoor als snel gemaakt. En zonder spijt. Al 30 jaar staat Rikus ‘op de balans’ zoals hij het zelf zegt. Hij begon zijn carrière bij MCV (voorheen De Vries Mechanisatie) op dag 1 als eerste monteur, de tweede dag op de afdeling onderdelen en de derde dag in het magazijn. Na vier jaar ging Rikus ‘bij de weg’ als vertegenwoordiger en nog steeds is hij een graag geziene gast in de omgeving Valthermond en ver daarbuiten. Direct in het begin van het gesprek wordt al duidelijk dat zijn liefde voor landbouw diepgeworteld zit en dat Rikus een verteller is die in zijn verhaal van de hak op de tak springt met een voortdurend enthousiasme over zijn liefdes: familie, jacht en landbouw en -veehouderij.

Digitalisering
MCV is in 1988 gestart (toen nog ‘de Vries mechanisatie’), als full-service mechanisatie centrum, inmiddels met drie vestigingen in Assen, De Groeve en Valthermond. Medewerkers krijgen een belangrijke rol toebedeeld: zij zijn het die het bedrijf dragen en elke dag gepassioneerd met hun vak bezig zijn. En Rikus is hier een goed voorbeeld van: ‘We begonnen in 1988 met als hoofdzaak tractoren van 80pk, zo’n 16 stuks stonden er buiten. Nu is een aanvraag voor een 80pk tractor bijna ongewoon geworden. Het gaat erom dat je je klant kent en dat je hem op een zo goed mogelijk manier adviseert. Door de vergaande digitalisering, mogelijkheden voor subsidiering en mate van innovatie is het soms lastig voor een boer om een goede keuze te maken voor een machine. Het moet niet alleen gebaseerd zijn op het gebruik van de machine maar ook op de gebruiker van de machine. Daarin zie je ook verschil in generaties. We hebben bijvoorbeeld verschillende digitale afstellingen: van normaal tot zeer geavanceerd. De oudere gebruiker kiest meestal voor normaal, maar de jongere gebruiker kiest al gauw voor zeer geavanceerd. Subsidies zorgen er soms voor dat er minder gekeken wordt naar kosten en de wijze waarop een machine ingezet wordt. Ook daar probeer ik mijn klanten duidelijkheid in te verschaffen. Wat heb je waarvoor nodig en wat kost het?’ Gelukkig heeft bijna 25 jaar ‘bij de weg’ er voor gezorgd dat Rikus zijn klant kent, en dat gaat ver: van vader op zoon, waarbij verhalen over het verschonen van luiers niet vermeden worden. Authentieker dan dit kan het niet!

Innovatie
De innovatie met de jacht en agrarische sector ziet Rikus nauw met elkaar verbonden. Zo noemt hij wildbescherming voor akkerbouw en veehouderij, warmte camera’s en drones. Hoe ziet Rikus de innovatie in de agrarische sector? ‘Wij spreken veel met agrariërs en horen en zien veel. Alle ideeën die een professionaliseringsslag zouden kunnen zijn voor het materieel nemen we mee naar de fabrikant. Natuurlijk worden lang niet alle ideeën gebruikt, maar we willen wel dat de producent op de hoogte is van wat er in de markt leeft. En dat lukt aardig, je zou kunnen zeggen dat wij de oren en ogen van de fabrikant zijn!’, lacht Rikus. De innovatie in de landbouw gaat ver. Als voorbeeld komt het gebruik van GPS voorbij. Rikus fronst: ‘Al meer dan tien jaar zijn we hier mee bezig, maar in hoeverre is dit in de praktijk een meerwaarde?’ Maar GPS is tegenwoordig niet meer weg te denken uit de dagelijkste bedrijfsvoering, denk aan gewasbescherming, bemesting en grondbewerking.’ ‘Hoe ver moet je hierin gaan? Boereneenvoud voor ogen houden is mijn motto, maar dat is best lastig in deze tijd. Je denkt haast dat de ontwikkelingen toch wel een keer zullen stoppen, maar de techniek staat voor niets tegenwoordig. Of het altijd haalbaar is in de praktijk is een tweede. Ik kan er in ieder geval geen zinnige uitspraak over doen, maar dat de ontwikkeling niet stil staat ben ik wel van overtuigd.’

Dialoog aangaan
Rikus houdt er van om open en transparant te communiceren, niet alleen in zijn werk maar ook daarbuiten als voorzitter van Wildbeheerseenheid De Dalgronden.  Per winter geeft hij zo’n vijf tot zes presentaties over het reilen en zeilen van de wildbeheerseenheid (Wbe). Na het voorzichtig scannen van zijn publiek, begint hij zijn presentatie steevast met: ‘We zijn lekker bezig met elkaar; de veehouder maait alles dood, de akkerbouw spuit alles dood en de jager schiet alles dood’. ‘Met zo’n openingszin is het bijna onmogelijk om niet te reageren met ‘Wat zeg je nou?’’, lacht Rikus. ‘Dan pas kun je een gesprek aangaan over wat een Wbe kan betekenen voor de landbouw. Ons dichtbevolkte land heeft een zeer gevarieerde wildstand, als gevolg van verstandig wild- en natuurbeheer. Jagers dragen hier al generaties lang een steentje aan bij door het verzorgen van de natuur in hun jachtveld gedurende het gehele jaar. Individuele jagers zijn georganiseerd in wildbeheereenheden (Wbe's) zodat kennis en ervaring op lokaal niveau gebundeld is. We zijn het hele jaar actief en voorkomen en bestrijden schade door dieren aan landbouwgewassen, we beheren populaties en bejagen een aantal wildsoorten. Daarnaast spelen we een actieve rol in de verbetering van de leefomgeving voor het wild o.a. bij een project om akkerranden in te zaaien met gewassen die voor het wild aantrekkelijk zijn. Het is belangrijk om de akkerbouwer en veehouder bewust te maken om schades te melden, zodat er iets aan gedaan kan worden. Tja, en dan komt de regelgeving weer ter sprake. Het melden van schades aan gewassen is voor agrariërs een hele klus. De procedure voor het melden van bijvoorbeeld schade door ganzen en dassen is lastig en ingewikkeld. En tegenwoordig heeft men al zoveel administratie en computerwerk. Ik ben bang dat straks de wet- en regelgeving leidend gaat worden, helaas.’

Feierabend
Rikus steekt zijn mening niet onder stoelen of banken, is een gepassioneerd verteller met hart voor zijn gezin (eerst vrouw, dochter en kleindochter… o ja, ook schoonzoon hoort er nu bij), op de voet gevolgd door zijn passie (nee, geen hobby) voor het jagen. Rikus: ‘Ik wil een weg vinden waarin iedereen zich kan vinden, mijn werk gecombineerd met jagen maakt communicatie met de maatschappij van groot belang. Veel partijen zijn vroeger ‘vergeten’ te communiceren, waardoor onduidelijkheid bestond bij de medemens. Nu communiceren we als jagers, de veehouders hebben openboerderij dagen en de akkerbouwers schromen de dialoog met hun directe buren niet. Daardoor praten mensen met elkaar en kunnen we de beste oplossing zoeken voor natuur en mens.’ Het lijkt er op dat Rikus een druk baasje is en dat is ie ook. Maar jaren geleden is hij tijdens een bezoek aan een Duitse boer tot inzicht gekomen dat er meer in het leven is dan alleen werk. ‘De boer had ons als jagers uitgenodigd om een populatie everzwijnen te bekijken, hij was zelf bezig met mais oogsten. Stipt om zaterdagmiddag 16u, nog een kleine halve hectare te gaan, stopt de machine er mee, ik maak nog een geintje dat zijn John Deere zeker kapot is, haha. De boer kijkt me aan en zegt: ‘Nee, d’r is niets kapot, het is Feierabend.’ Ik vertelde hem dat dat ongekend was in Nederland, waarop hij antwoordt: ‘Daarom wonen wij hier en jullie in Nederland.’ Vond ik erg mooi verwoord, herkenbaar en waardevol. De jacht geeft me namelijk rust, want op de zaak is geen dag hetzelfde en is er altijd reuring. Als ik in alle vroegte op jacht ga, dan zie ik de zon opkomen, ruik ik de aardappelbloesem, zie ik een vos, een ree of ander wild en dan prijs ik mezelf een gelukkig mens. We moeten er gewoon meer de tijd voor nemen.’


Door:
Marjan van Delden
& Rieke Grooten