Datum
26 september 2013

Afvalrecycling door paddenstoelen

In dit praktijknetwerk wordt een basis gelegd voor het verder ontwikkelen van mycelium als biologisch proces om afvalproblemen aan te pakken, waarbij afval zoveel mogelijk op een bedrijf voor hergebruik geschikt gemaakt wordt. Twee glastuinders gaan in dit project hiermee aan de slag.


Als spin-off bij deze proeven ontstaat er een paddenstoelenoogst die te vermarkten is, waarmee er een aanvullend economisch proces ontstaat.

Zoekwoorden: kringlopen, energiebesparing, kostenbesparing, paddestoelen

Kweekbedden ingericht

In het kader van Praktijknetwerken wordt door Mycelco bij twee glastuinbouwbedrijven  in Zuid-oost Drenthe een proef voor afvalverwerking met schimmels uitgevoerd. De betrokken glastuinbouwbedrijven zijn Beuker Tuinbouw BV en Melenhorst Alstroemeria kwekerij VOF.


Bij Beuker Tuinbouw gaat het om tonnen aan restmateriaal dat na de oogst van zaad uit de kassen vrijkomt.  Bij Melenhorst gaat het om de dagelijkse hoeveelheid snijafval van de Alstroemeriaoogst, alsmede het optimaliseren van de groei en bloei van die Alstroemeria’s.

Met de aanpak van een nieuwe hoeveelheid van tonnen materiaal uit de koolzaadteelt in voorbereiding, is de laatste maanden de aandacht vooral uitgegaan naar onderzoek van het restmateriaal en de inrichting van een kweekbed in de silo bij de Alstroemeriakwekerij.

Door studenten van “Life Science” van de Stenden hogeschool uit Emmen is een laboratorium onderzoek uitgevoerd naar de residuen van gewasbeschermings-middelen in het organische restmateriaal.
Voor het hergebruik van dit materiaal is het uiteraard van belang te weten wat de resterende inhoudsstoffen zijn. De onderzoeksresultaten hiervan volgen nog.

Na de selectie en opkweek van diverse schimmels  voor de verwerking van het afvalmateriaal bij de Alstroemeriakwekerij, bleek een bepaalde schimmel (paddenstoel) daarin het meest effectief. Een probleem bij deze reststroom is dat het restmateriaal dagelijks wordt aangevoerd uit “de pluk” van de Alstroemeria. Het restmateriaal is dus vers en bevat veel vocht.

De  schimmels die de juiste enzymen aanmaken voor de afbraak van dat materiaal en ook voldoende snel groeien, doen het minder goed op materiaal dat veel vocht bevat.  Desondanks is het toch gelukt de juiste schimmel hiervoor te vinden. Vervolgens is opgeschaald van het opkweken op een mengsel van Alstroemeriamateriaal in bakken, naar het enten van schimmels in een kweekbed in de silo.

Het inrichten van een kweekbed in de silo is de eerste stap om daarvan een unit te maken waarin de verse toevoer voldoende snel door de schimmel gekoloniseerd kan worden. Na het koloniseren wordt het materiaal door de schimmel als voeding verwerkt en blijft er compost over.  Door  vervolgens nieuw materiaal toe te voeren vormen zich lagen van compost, schimmels en vers materiaal en daarmee een cyclus naar materiaal dat als teeltmedium te (her)gebruiken is.

Dit project is een samenwerking van:

  • Beuker Tuinbouw B.V.;
  • Melenhorst VOF, Alstroemeriakwekerij;
  • Mycelco, biotechnologie;
  • Plantvalue innovatieplatfortm (PGA & I).

Oesterzwammen en Tuingiganten

April 2014 - Praktijknetwerk Afvalrecycling door paddestoelen.
De proeven om afval te veredelen door inzet van paddenstoelen verlopen goed en tussentijds zijn al wat conclusies te trekken en verbeterpunten te constateren.


Na een voorselectie door diverse kleinschalige proeven met verschillende soorten paddenstoelen op zowel gesteriliseerd als niet gesteriliseerd afval, is de pilot scale proef bij Beuker Tuinbouw uiteindelijk ingezet met de Oesterzwam, een belangrijke consumptie-paddenstoel in Nederland. Geënt substraat is vermengt met afvalmateriaal uit de kassen. Na verloop van tijd bleek dat het mycelium zich enigszins moeizaam door de afval heen te verspreiden, waarschijnlijk veroorzaakt door de grote van het formaat substraat. Ook viel de oogst wat tegen. Omdat de paddenstoelen zich wel goed verspreiden is de verwachting dat de kolonisatie van het mycelium zich nog zal verbeteren. Medio augustus 2014 komt het afval uit de teelt van 2014 vrij en zal de proef voortgezet worden.

Bij Alstroemeria kwekerij Melenhorst bleek een andere paddenstoel (Tuingigant) de beste resultaten te laten zien in de eerste proeven. Bij deze proef is er voor gekozen om het mycelium te laten groeien in een silo met gebruikte veengrond en te vermengen met Alstroemeria afval. Dit lijkt momenteel veelbelovend. Een punt van aandacht hier is de verhouding koolstof- en stikstofhoudend materiaal.

op de foto's: Oesterzwammen op koolstro en Stropharia op Alstroemeria afval

Verbeteren en hergebruiken van reststromen in de tuinbouw grote voordelen voor agrarische bedrijven

Het verbeteren en hergebruiken van reststromen in de tuinbouw (upcycelen) heeft grote voordelen voor agrarische bedrijven:


  • betere efficiency in de bedrijfsprocessen,
  • vermindering van kosten,
  • vermindering van de uitstoot van schadelijke emissies en gebruik van kunstmest
  • én het verhogen van kwaliteit en productiviteit.

In dit project worden de reststromen van twee tuinbouwbedrijven opgewaardeerd door middel van het toevoegen van mycelium.

Dit project is vernieuwend omdat het niet alleen gericht is op het verbeteren en hergebruiken van een zogenaamd afvalproduct, maar het levert daarnaast ook een nieuwe teelt op (eetbare paddenstoelen). Daarbij is deze vorm van afvalverwerking niet alleen in de glastuinbouw bruikbaar, maar ook breed in de agrarische sector. Het verder ontwikkelen van duoteelt betekent dat een vierkante meter bodem veel meer opbrengst genereert en dus veel efficienter is.

Doelen
Het volledige volume teeltafval van een tuinbouwbedrijf "veredelen" (upcycelen), zodat het teeltafval geschikt gemaakt wordt voor hergebruik op het eigen bedrijf. Hierdoor wordt grootschalige transport m.b.t. compost overbodig en daarmee de milieubelasting verlaagd.

De volledige hoeveelheid kweekafval op een Alstroemeriakwekerij composteren en vervolgens dit met mycelium verrijkte materiaal gebruiken als teeltmateriaal voor de ontwikkeling van minimaal 1 nieuw Alstroemeriaras, zonder de toevoeging van kunstmest.

Een basis leggen voor het verder ontwikkelen van mycelium als biologisch proces om afvalproblemen aan te pakken, waarbij afval zoveel mogelijk op een bedrijf voor hergebruik geschikt gemaakt wordt.

Als spin-off bij deze proeven ontstaat er een paddenstoelenoogst die te vermarkten is, waarmee er een aanvullend economisch proces ontstaat.

Activiteiten
Proef 1: Upcycelen van afval van de zaadteelt in de kassen van een tuinbouwbedrijf. Normaal gesproken wordt dit afval elders middels warme compostering verwerkt en later over landbouwgrond verspreid. Voor de kassen wordt nieuwe compost aangevoerd. De kosten voor vervoer zijn hoog: zwaar materieel wordt ingezet om vele kilometers te rijden, waarbij viel diesel verbruikt wordt en veel CO2 uitgestoten wordt. Bij deze proef wordt het afval geënt met een bepaalde zwamvlok die het materiaal afbreekt, omzet in compost en daar nieuwe voedingsstoffen aan toevoegt. Hiermee is dat materiaal volledig recyclebaar en kan het toegepast worden op het eigen bedrijf.

Proef 2: Upcycelen van kweekafval en opkweek nieuwe rassen in een Alstoemeriakwekerij. De huidige gang van zaken bij de Alstroemeriakwekerij is als volgt: afvalmateriaal wordt opgeslagen in een silo en later over akkerland verspreid. Hierbij worden vele kilometers gereden en veel diesel verbruikt. De Alstroemeriaplanten worden bemest met gangbare kunstmest. Deze proef is erop gericht om al het afval in hetzelfde bedrijf te gebruiken en daarmee gebruik van kunstmest overbodig te maken. Bij de proef worden drie opstellingen gemaakt waarbij afval uit de kwekerij geënt wordt met mycelium. Nadat het afval met mycelium doorgroeid is, wordt er een proef gedaan om Alstroemeria hierop te kweken, een tweede proef waarbij de compost als meststof gebruikt wordt en een proef op bodem zonder toevoegingen.

Partners
Dit initiatief wordt ondersteund door o.a.: Beuker Tuinbouw B.V., Melenhorst Alstroemeria kwekerij VOF, Mycelco, Agarica, Innovatieplatform BioBased Agribusiness (Plant Value/Smartgreenhouse) en SKAL.

Dit project wordt gefinancierd door de betrokken ondernemers, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling en  het ministerie van Economische Zaken vanuit de regeling Praktijknetwerken. Het ministerie ondersteunt daarmee de doelstelling voor 2020 van het Innovatieprogramma Landbouw Veenkoloniën 2012-2020 dat de landbouw in de Veenkoloniën een vitale sector is en blijft.

Bron: www.ikdrenthe.nl