Datum
26 september 2013

Duurzame bietenteelt door pH precisie

Binnen dit praktijknetwerk wordt gewerkt aan twee zaken.


1. het realiseren van duurzame bietenteelt door een optimale pH (pH precisie) zonder financiële gevolgen voor belangrijke andere gewassen (aardappelen en granen) in het veenkoloniale bouwplan waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met eventueel aanwezige aardappelmoeheidsbesmettingen en
2. het verspreiden van de resultaten, zowel technisch als economisch, aan de veenkoloniale akkerbouwers waardoor het economisch rendement verbetert en de bietenteelt en overige teelten in het bouwplan duurzamer worden.

In een notendop: Teeltoptimalisatie bieten, bodemkwaliteit, zuurgraad

Rondje bietenvelden

Juni 2014, Akkerbouwers Dirk Jan Beuling uit Eerste Exloërmond en Frans Wigchering uit Oud Annerveen zijn de initiatiefnemers van het Praktijknetwerk Duurzame Bietenteelt door pH-precisie. Op 13 juni maakten we een rondje over hun percelen om de bieten te bekijken.


Als over het perceel Douwes van Frans Wigchering lopen, zijn we het er gauw over eens: deze bieten (ras Corvinia) doen het best. ‘We konden op 20 maart zaaien’, vertelt Frans, ‘en daarna hebben ze meteen volop geprofiteerd van de vroege lente. In de eerste week van juni hadden ze het veld al vol, dat is zo’n veertien dagen eerder dan vorig jaar’. De hevige regenbuien die eind mei op veel plaatsen problemen gaven in Drenthe en Overijssel, misten Oud Annerveen op een haar na. ‘Eén keer hebben we 55 millimeter in één weekend gehad. Dat was nét niet teveel’, aldus Frans.

Hoewel Douwes een groot perceel is – de bieten nemen alles bij elkaar zo’n 70 hectare in beslag – is de stand van het gewas mooi egaal. Eigenlijk wel bijzonder, als je bedenkt dat dit stuk nog niet zo heel lang geleden uit wel twintig kleine akkertjes bestond. Wigchering constateert tevreden dat de perceelsverbeteringen die in de afgelopen jaren zijn uitgevoerd, kennelijk goed hebben gewerkt. ‘Voor het praktijknetwerk Duurzame Bietenteelt hebben we gedetailleerde analyses en bodemscans van dit perceel laten maken’, legt hij uit. ‘De belangrijkste verschillen die we daarbij hebben gevonden, waren de natuurlijke variaties in lutum, organische stof en pH. Van oude structuurproblemen, sloten en paden was eigenlijk niets meer terug te vinden. Mooi om dat te zien. Normaal zouden we dit perceel veel minder nauwkeurig hebben onderzocht, maar nu hebben we de bevestiging dat we op de goede weg zijn.’

De keerzijde van deze medaille is dat dit perceel achteraf gezien misschien wat minder geschikt is voor een onderzoek naar precisietoepassingen van kalk. Uit de analyses bleek dat de pH op het noordwestelijke deel 4,7 bedroeg tegen 5,2 op de rest van het perceel. ‘Dat is maar een kleine variatie, en bovendien komen deze getallen voor ons bouwplan al heel aardig in de richting van de streefwaarde’, aldus Wigchering. ‘We moesten dus wat voorzichtig zijn met onze kalkdosering. Uiteindelijk heeft Bos Agra uit Bedum afgelopen winter tussen 0 en 18 ton Betacal per hectare verspreid.’

Op dit moment lijkt de gelijkmatige stand van het gewas de juistheid van deze keuze te bevestigen. Over een paar maanden, als er bij de oogst opbrengstanalyses kunnen worden gemaakt, zullen we het zeker weten.

Bij Dirk Jan Beuling was de uitgangssituatie vergelijkbaar: ook op het perceel 1819 werden hoge pH-waardes gevonden, van ongeveer 5,2. Op één strook, waar de pH iets lager lag, is in het voorjaar  Ankal uitgereden. Daarvoor werd een kalkstrooier van Weco uit Borger gebruikt, waarmee variabel gedoseerd kan worden. ‘Het kostte wel de nodige tijd en moeite om de strooier en de software goed op elkaar aan te passen’, zegt Beuling. ‘Uiteindelijk is het allemaal prima gelukt, maar het was tot het laatste moment spannend of het op tijd klaar zou zijn. Toen de kalk erop lag was het net een dambord, met al die verschillende doseringen.’

De bieten, ras Hollandia, werden op 23 maart gezaaid en maakten eveneens een goede start. Helaas kreeg Eerste Exloërmond in de regenperiode in mei wél de volle laag. ‘We hebben alles bij elkaar zo’n 200 millimeter in twee of drie weken gehad,’ herinnert Beuling zich, ‘en één keer een stortbui van 48 millimeter in een half uur.’

Het is dus geen wonder dat de regen zichtbare sporen in het gewas heeft achtergelaten: van de 30 hectare is naar schatting zo’n 10 procent beschadigd geraakt. ‘Vooral op de perceelsgedeeltes met een minder goede structuur kon het water niet snel genoeg weg. Daar hebben plassen gestaan, is stikstof naar diepere lagen weggespoeld en werden de bieten aangetast door de bladvlekkenziekte Ramularia’, vertelt Beuling. Een pluspunt is dat het nog wel gelukt is om de onkruidbestrijding volgens schema uit te voeren. Ook constateert Beuling dat het gewas zich nu weer herstelt: ‘Op de langste dag hebben ze het veld wel vol, ’zegt hij. ‘Helaas zal dit perceel in 2014 wel geen tien meer scoren, ik hou het voorlopig op een zeventje.’ Ondanks de extreme regen is dat gelukkig dan toch nog een dikke voldoende.

Marleen Lamain

Proef met variabel kalkstrooien op bont perceel

Het praktijknetwerk 'Duurzame bietenteelt door pH-precisie' onderzoekt het effect van variabele kalkbemesting op drie percelen: twee van Dirk-Jan Beuling in Eerste Exloërmond (oogst 2013 en oogst 2014) en één van Frans Wigchering in Oud Annerveen (oogst 2014).


Op het perceel van Beuling waar vorig jaar bieten stonden, kon door het slechte weer van het afgelopen najaar helaas niet volgens plan worden proefgerooid. Gelukkig zijn er in 2013 wel satelliet- en vliegtuigopnames van het gewas gemaakt. Op dit moment worden die gegevens door het HLB in Wijster geanalyseerd.

Op het andere perceel van Beuling zijn inmiddels de pH en het organische stofgehalte onderzocht en is een kaart gemaakt waarmee variabel kalk gestrooid kan worden. Het is de bedoeling dat dat eind deze week gebeurt, waarna de bieten zullen worden gezaaid.

Wigchering teelt zijn bieten in 2014 op een perceel van bijna 60 hectare. Het bestond oorspronkelijk uit heel veel kleine perceeltjes. Op satellietfoto’s zijn veel van de oude perceelsgrenzen nog zichtbaar. Ook uit ander kaartmateriaal, zoals de opbrengstkaart van zomergerst uit 2012, blijkt dat het een heel ‘bont’ perceel is. De analyses van pH en organische stof lieten zien dat de spreiding zelfs nog groter was dan verwacht en dat maakt dit perceel zeer geschikt voor de proef. De kalk ligt er al op en Wigchering hoopt zijn bieten rond 20 maart te kunnen zaaien.

Marleen Lamain

Duurzame bietenteelt door pH precisie

Akkerbouwers uit de veenkoloniën hebben te maken met sterk variërende percelen die onderling en ook binnen de percelen sterk variëren in bodemkwaliteit en zuurgraad.


Een niet optimale pH is een belangrijke oorzaak voor het achterblijven van groei en opbrengst van de bietenteelt in het gebied. Naast suikerbieten worden voornamelijk aardappelen verbouwd in het gebied. Aardappelen groeien het meest optimaal bij een lagere pH (zeker ook bij een aanwezige aardappelmoeheidsbesmetting), terwijl bieten juist een hogere pH wensen.

Een niet optimale bodem pH geeft een verhoogde kans op ziekten en gebreksverschijnselen. Door het toepassen van o.a. resistente rassen is de aardappelmoeheidsbesmetting in de veenkoloniën gedaald, waardoor het verhogen van de pH zonder nadelige gevolgen wellicht tot de mogelijkheden behoort. In dit project wordt onderzocht hoe duurzame bietenteelt door middel van plaatsspecifieke metingen en bekalking tot stand kan komen in de veenkoloniën, zonder nadelige gevolgen aan de overige gewassen in het gebied.

Doel
Het realiseren van duurzame bietenteelt door het optimaliseren van de pH, zonder financiële gevolgen voor belangrijke andere gewassen (aardappelen en granen) in het veenkoloniale bouwplan waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met eventueel aanwezige aardappelmoeheidsbesmettingen.
Activiteiten

Het project haakt aan bij voorgaande initiatieven op het gebied van duurzame bietenteelt, precisielandbouw en het recente private initiatief van Dirk Jan Beuling en HLB, Suikerunie, IRS en Bos Agra-service. Suikerunie ondersteunt dit project vanuit het private initiatief wat reeds is opgestart door aanleg van een demo.

Het innovatieve karakter van dit project ligt in het plaatsspecifiek meten en sturen van de zuurgraad welke effect heeft op alle gewassen in het bouwplan. Door deze specifieke sturing wordt  niet alleen gewerkt aan een duurzame bietenteelt, maar ook aan het optimaliseren van alle gewassen in het bouwplan. Dit betekent dat alle gewassen profiteren van deze toepassing en daardoor beter bestendig zijn tegen stress situaties o.a. veroorzaakt door extreme klimaatomstandigheden.

Partners
Voor dit project is een praktijknetwerk gestart met meerdere landbouwondernemers uit de veenkoloniën. HLB is de projectleider en Suikerunie, IRS, Bos Agra-service de andere partners in het netwerk.
Het Innovatieplatform Biobased & Agribusiness - PlantValue; ondersteunt dit project voor de regio.

Dit project wordt gefinancierd door de betrokken ondernemers, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling en  het ministerie van Economische Zaken vanuit de regeling Praktijknetwerken. Het ministerie ondersteunt daarmee de doelstelling voor 2020 van het Innovatieprogramma Landbouw Veenkoloniën 2012-2020 dat de landbouw in de Veenkoloniën een vitale sector is en blijft.

“Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland”
 

Bron: www.ikdrenthe.nl